Głównym celem Związku jest ochrona godności, praw I interesów materialnych, socjalno - kulturalnych i moralnych pracujących w rolnictwie I na rzecz rolnictwa oraz emerytów i rencistów, bezrobotnych i ich rodzin.

Związek zrzesza pracobiorców zatrudnionych w rolnictwie i obsłudze rolnictwa, spółdzielczości wiejskiej, przetwórstwie rolno-spożywczym, w rolniczych instytutach naukowych, w inspekcjach i doradztwie rolniczym, różnych urzędach i instytucjach pracujących na rzecz rolnictwa, a także emerytów, rencistów i bezrobotnych zatrudnionych poprzednio w rolnictwie. Może też zrzeszać drobnych rolników indywidualnych nie zatrudniających pracowników najemnych.

Związek w swojej działalności kieruje się zasadami demokracji, pluralizmu politycznego oraz tolerancji światopoglądowej, współpracuje ze wszystkim zawiązkami zawodowymi oraz organizacjami i związkami zawodowymi rolników indywidualnych w Polsce.

Związek jest niezależną ogólnokrajową organizacją posiadającą cech samodzielnej centrali związkowej w Polsce.

Od stycznia 1994 roku był członkiem Europejskiej Federacji Związków Zawodowych Pracowników Rolnictwa EFFAT w Brukseli, a od czasu połączenia tej Federacji z Federacją Pracowników Przemysłu Spożywczego, Turystyki, Hotelarstwa, Gastronomii i Zawodów Pokrewnych jest członkiem połączonych europejskich federacji - EFFAT. Przewodniczącym Związku jest - Leon GRYCUK. Wiceprzewodniczącymi są : Andrzej CZAJKA, Bronisław MISZCZYK, Józef PIECHOTA, sekretarzami: Marcin ORWAT, Marian SIENKIEWICZ i Tadeusz WITEK. Przewodniczącym Głównej Komisji Rewizyjnej Związku jest Ryszard CHABERSKI, wiceprzewodniczącą Urszula DZIENYŃSKA.

Związek zrzesza 24.842 członków, w tym: 22.272 pełnozatrudnionych, 1.340 niepełnozatrudnionych, 600 emerytów i rencistów i 630 bezrobotnych.

Związek posiada swoje struktury na obszarze całego kraju. Na szczeblu centralnym jest Zarząd Główny z siedzibą w Warszawie. Siedzibami 11 zarządów okręgów są miasta: Bydgoszcz, Gdańsk, Kielce, Poznań, Kraków, Lublin, Olsztyn, Opole, Szczecin, Warszawa, Wrocław. Ponadto przy ZG ZZPR działa 5 sekcji branżowych.

W ostatnich latach działalność Związku koncentrowała się głównie na:

  • współdziałaniu z Parlamentem, Rządem oraz Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie dostosowywania polskiego prawa do wymogów Unii Europejskiej. Dotyczyło to aktów prawnych związanych z rolnictwem, funkcjonowaniem gospodarstw rolnych i instytucji pracujących na rzecz rolnictwa, a przede wszystkim związanych z interesami pracobiorców rolnych oraz emerytów, rencistów i bezrobotnych pracujących uprzednio w rolnictwie;
  • udziale w pracach zespołów roboczych przygotowujących materiały z dziedziny rolnictwa dla negocjatorów ustalających warunki przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w dziedzinie rolnictwa;
  • prowadzeniu prac szkoleniowych, informacyjnych i propagandowych na rzecz przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, a w szczególności masowego udziału naszych członków w referendum i głosowaniu na "Tak" dla Unii Europejskiej;
  • występowaniu do właściwych władz z własnymi projektami nowych aktów prawnych lub zmiany aktów dotychczasowych;
  • opracowaniu projektów zakładowych układów zbiorowych pracy i udzie- laniu pomocy organizacjom zakładowym w negocjacjach związanych z zawieraniem tych układów, a w zakładach restrukturyzowanych, pakietów socjalnych chroniących interesy pracowników;
  • prowadzeniu działań związanych z przestrzeganiem prawa pracy oraz poprawą warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.
W tym zakresie Związek bardzo ściśle współpracuje z Państwową Inspekcją Pracy, Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Agencją Nieruchomości Rolnych, Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i innymi Instytucjami, urzędami i organizacjami społecznymi na rzecz poprawy warunków pracy, ochrony środowiska naturalnego oraz bezpieczeństwa pracujących w rolnictwie, w tym dzieci znajdujących się w pobliżu miejsc pracy.
Wspólnym wysiłkiem, na zasadzie podpisanego porozumienia, organizowane są szkolenia, seminaria oraz konkursy na najbezpieczniejsze gospodarstwo i przedsiębiorstwo rolne, wydawane są na ten temat różne materiały informacyjne i propagandowe o:
  • pomocy prawnej swoim członkom w sprawach wynikających ze stosunku pracy, reprezentowanie ich w sądach pracy, rozpatrywanie sporów zbiorowych i indywidualnych pracowników;
  • trosce o zachowanie w rolnictwie dotychczasowych miejsc pracy oraz współudziale w prowadzeniu różnych szkoleń związanych z aktywizacją zawodową i przekwalifikowaniem pracowników do innych zawodów niż rolnictwo;
  • prowadzeniu różnych szkoleń seminaryjnych dla członków ZZPR we własnym zakresie lub wspomaganych przez różne instytucje krajowe i zagraniczne;
  • prowadzeniu dialogu społecznego i współpracy z Federacją Związków Pracodawców, Dzierżawców i Właścicieli Rolnych i z innymi organizacjami rolniczymi zrzeszonymi w Polskiej Radzie Rolnej;
  • współdziałaniu w ramach EFFAT ze zw. zawodowymi innych państw w rozwiązywaniu wielu problemów dotyczących dialogu społecznego, rolnictwa, ochrony środowiska naturalnego, zdrowia, oświaty, warunków pracy kobiet i młodzieży, agroturystyki itp.

Związek utrzymuje liczne kontakty i współpracę z analogicznymi związkami Unii Europejskiej.
Najbardziej intensywna jest współpraca z niemieckim Związkiem IG BAU, hiszpańskimi federacjami pracowników rolnictwa i przemysłu spożywczego FTA - UGT i CC.OO. oraz związkami zawodowymi Europy Środkowej i Wschodniej. Organizowane są wspólne seminaria, opracowywane są różne informacje, w szczególności związane z pracą sezonową polskich robotników rolnych w Niemczech i Hiszpanii.

Przedstawiciele Związku uczestniczą w pracach różnych grup roboczych Komisji Europejskiej oraz negocjacjach prowadzonych przez EFFAT z GOPA ( Europejską Organizacją Pracodawców Rolnych ).